آشنایی با مبانی بافت پارچه، انواع منسوجات
قدم اول در آشنایی با مبانی طراحی و بافت پارچه این است که پارچه را از پایه بشناسیم، باید از ساختار آن شروع کنیم؛ یعنی از اینکه پارچه چگونه شکل میگیرد، چه انواعی دارد و هر نوع بافت چه ویژگیهایی را ایجاد میکند.در دنیای نساجی، شناخت تار و پود، انواع منسوجات و بافتهای پایه مثل Plain Weave اولین قدم برای ورود به طراحی و بافت پارچه است.در این مقاله، بر اساس نکات آموزشی این دو صفحه، مفاهیم اصلی را به زبان ساده بررسی میکنیم.
منسوجات چیست؟
منسوجات به محصولاتی گفته میشود که از الیاف، نخ یا ساختارهای بافتی مختلف تولید میشوند.
بهطور کلی، منسوجات را میتوان به سه دسته اصلی تقسیم کرد:
1. منسوجات تاری-پودی
این گروه همان پارچههای معمول و شناختهشده هستند که از درهمتنیدن تار و پود ساخته میشوند.
این نوع منسوجات در تولید بسیاری از محصولات روزمره به کار میروند، مانند:
پارچههای پیراهنی
پارچههای مانتویی
فاستونی
پرده
رومبلی
ترمه
جاجیم
گلیم
حوله
همچنین برخی منسوجات پرزدار مثل مخمل و فرش نیز در همین خانواده قرار میگیرند، البته با ساختاری خاصتر.
2. منسوجات حلقوی
در این نوع منسوجات، ساختار پارچه از حلقهها تشکیل میشود.
منسوجات حلقوی هم خودشان به دو گروه تقسیم میشوند:
حلقوی پودی
حلقوی تاری
از کاربردهای شناختهشده این گروه میتوان به جوراب و برخی بافتهای کشباف اشاره کرد.
3. منسوجات بیبافت
این نوع منسوجات برخلاف پارچههای معمول، نخ منسجم بافتهشده ندارند و بیشتر از الیاف فشرده یا بههمپیوسته تشکیل میشوند.
نمونههای آشنا:
دستمال کاغذی
ماسک
منسوجات بهداشتی و بیمارستانی
بافت پارچه یعنی چه؟
بافت پارچه در سادهترین تعریف، به نحوه قرار گرفتن تار و پود در کنار و روی هم گفته میشود. برای درک بافت، باید چند قانون ساده را بشناسیم:
قانون اول: تار و پود را بشناسیم
خطوط عمودی نشاندهنده تار هستند.
خطوط افقی نشاندهنده پود هستند.
قانون دوم: شمارهگذاری
تارها معمولاً از چپ به راست شمارهگذاری میشوند.
پودها معمولاً از پایین به بالا شمارهگذاری میشوند.
قانون سوم: خانه پر یعنی تار روی پود
اگر در نقطه تلاقی تار و پود، خانه پر باشد، یعنی تار روی پود قرار گرفته است.
قانون چهارم: خانه خالی یعنی پود روی تار
اگر خانه در محل تلاقی خالی باشد، یعنی پود روی تار آمده است.
قانون پنجم: مسیر حرکت در بافت
در بررسی هر تار، رفتار آن از نقطه شروع خودش به سمت بالا دنبال میشود. همین منطق برای پود هم از نقطه شروع به سمت راست اعمال میشود. این قوانین ساده، پایهی درک انواع بافت در نساجی هستند.
راپورت در بافت چیست؟
یکی از اصطلاحات مهم در طراحی و بافت پارچه، راپورت است.
راپورت در واقع به واحد تکرار یک نقش یا بافت گفته میشود.
به زبان ساده، اگر طرحی در یک نظم مشخص تکرار شود، آن بخش تکرارشونده را راپورت مینامیم.
در طراحی پارچه، شناخت راپورت اهمیت زیادی دارد چون باعث میشود بافت نهایی یکدست و قابل اجرا باشد.
نقش نرمافزار EAT در بافت پارچه
در این جزوه به EAT به عنوان ابزاری برای بافتسازی، بافتریزی و شبیهسازی اشاره شده است.
این نرمافزار در طراحی و تحلیل ساختار پارچه نقش مهمی دارد و به طراح کمک میکند قبل از تولید واقعی، نتیجه را بهصورت دیجیتال بررسی کند.
کاربردهای مهم EAT:
شبیهسازی ساختار بافت
بررسی نظم تار و پود
طراحی راپورت
آمادهسازی فایلهای مرتبط با ماشینهای بافندگی
کمک به طراحی دقیقتر و حرفهایتر پارچه
استفاده از چنین نرمافزارهایی باعث میشود فرآیند طراحی، سریعتر، دقیقتر و کمخطاتر انجام شود.
جمعبندی
شناخت منسوجات تاری-پودی، حلقوی و بیبافت، درک مفهوم تار و پود و آشنایی با بافت ساده، پایهی ورود به دنیای طراحی و بافندگی پارچه است.
اگر این مفاهیم را خوب یاد بگیریم، درک ما از ساختار پارچه بسیار عمیقتر میشود و میتوانیم با کمک نرمافزارهایی مثل EAT طرحهای حرفهایتری تولید کنیم.
در واقع، هر پارچهای از یک منطق ساده شروع میشود:
تار، پود، نظم، و تکرار.